Karkonosze są najwyższym i największym pasmem Sudetów. Od Gór Izerskich oddzielone są Przełęczą Szklarską (886 m). Wschodnią granicę stanowi Brama Lubawska, północną krawędź Przedgórza Sudeckiego, znajdująca się na linii Kowary-Piechowice. Granica południowa, znajdująca się w Czechach jest umowna i jak podają źródła [2], przebiega wzdłuż drogi Jilemnice - Vrchlabi - Mlade Buki. Główny grzbiet karkonoski podzielony jest na kilka mniejszych. Zaczynając od zachodu są to: Śląski Grzbiet, ciągnący się od Przeł. Szklarskiej do Przeł. pod Śnieżką (1394 m) z dwiema kulminacjami w postaci Wielkiego Szyszaka (1509 m) i Smogorni (1489 m), Czarny Grzbiet ze Śnieżką (1602 m) i Czarną Kopą (1407 m) dochodzący do Przeł. Sowiej (1164 m), dalej Kowarski Grzbiet kończący się na Przeł. Okraj (1046 m) oraz Lasocki Grzbiet z Łysociną (1188 m) i Kopiną (910 m) przechodzący po stronie czeskiej w Rychory. Równolegle do Śląskiego Grzbietu, oddzielony od niego Sedmidoli (obszarem źródliskowym Łaby) biegnie po stronie czeskiej Grzbiet Czeski (Cesky hrbet), rozcięty w okolicach Spindlerowego Mlynu kilkusetmetrowej głębokości doliną Łaby. Oba grzbiety łączą się na Równi pod Śnieżką i Labskiej Louce. Najwyższym wieżchołkem Grzbietu Czeskiego i zarazem drugim co do wysokości w Karkonoszach jest Studnicni hora (1554 m).

Karkonoszy zbudowane są z granitu (przede wszystkim granit porfirowaty i równoziarnisty) oraz skał metamorficznych. W wyniku przeobrażeń granitu powstały twarde łupki krystaliczne i hornfelsy. Te masy skalne zaś poddawane były kilkukrotnym wypiętrzeniom i silnym działaniom erozyjnym. Dzięki temu dziś można zaobserwować takie formy skalne jak ostańce w postaci Końskich Łbów, Pielgrzymów, Słonecznika i innych.

Swoje piętno na Karkonoszach odcisnął także lodowiec, którego pozostałością są kotły, jeziora i wały morenowe (Śnieżne Kotły, Kotły Małego i Wielkiego Stawu, Kocioł Łomniczki, Kotelni jamy). Ciekawostką może być fakt, że nawet w połowie lipca można zaobserwować śnieg, zalegający w Śnieżnych Kotłach. Występujące natomiast na zboczach Śnieżki czy Wielkiego Szyszaka , hornfelsowe rumowiska skalne są efektem wietrzenia wolnych od lodu i śniegu powierzchni.

Charakterystyczną cechą klimatu Karkonoszy jest zmienność i duża liczba opadów o łącznej wielkości, średnio ok. 1500 mm rocznie. Wieją tu także silne, ciepłe i suche wiatry fenowe, osiągające duże prędkości i powodujące w zimie i na wiosnę bardzo szybkie topnienie śniegu. Na dłuższe okresy ładnej pogody najłatwiej trafić w marcu i we wrześniu, kiedy to notuje się najmniej dni mglistych i pochmurnych.

Układ roślinności w Karkonoszach ma charakter piętrowy. Do wysokości 600 m występują pola uprawne a do 1000 m rozciąga się regiel dolny, w którym króluje świerk (pierwotny las mieszany został wycięty w XVII-XIX w.). Regiel górny obejmuje obszar między 900 a 1250 m. Tutaj także przeważa świerk, ale obok niego występują także jawor i jarzębina. W runie rośnie borówka, podbiałek alpejski, fiołek dwukwiatowy, goryczka trojeściowa a w zacienionych miejscach także paproć. Powyżej 1250 m rozpościera się piętro subalpejskie z kosodrzewiną i jarzębiną. Piętro alpejskie pojawia się w najwyższych partiach Śnieżki w postaci traw, mchów i porostów. W Karkonoszach rosną także dwa gatunki endemiczne: skalnica bazaltowa w Śnieżnych Kotłach i dzwonek karkonoski.

Fauna karkonoska została w XIX w. znacznie przetrzebiona. Zniknęły niedźwiedzie, rysie, żbiki i orły. Obecnie w dużej liczbie żyją sarny, jelenie i dziki. Ponad to, w niższych partiach spotyka się borsuki, lisy i kuny. Przy dużym szczęściu w wyższych partiach zaobserwować można, sprowadzone z Korsyki muflony.

Więcej o Karkonoszach można przeczytać na stronach Grzegorza Krugły.

Miejscowości:

Jelenia Góra - początkowo znajdował się tu gród obronny i niewielka osada założone przez Bolesława Krzywoustego w 1108 r. Prawa miejskie zostały nadane przed 1288 r. W XV i XVI wieku miasto było znane głównie jako ośrodek włókienniczy i tkacki, tutejsze sukno było wywożone do krajów Afryki i dalekiej Azji. Zniszczone podczas wojny trzydziestoletniej miasto bardzo szybko odbudowało infrastrukturę i rozwinęło się gospodarczo. Od XIX wieku staje się centrum turystycznym tego rejonu. Do zobaczenia: fragmenty murów miejskich z Basztą Grodzką i Bramą Wojanowską do której w 1514 r. dobudowano kaplicę św. Anny, klasycystyczny ratusz z połowy XVIII w., renesansowo-barokowe kamienice z XVII i XVIII w., kościoły św.św. Erazma i Pankracego, z końca XIV w., Św. Krzyża "kościół łaski" zbudowany po otrzymaniu specjalnego zezwolenia cesarza po pokoju w Altranstadt (1707 r.), cerkiew prawosławna Apostołów Piotra i Pawła, Muzeum Okręgowe ze zbiorem szkła karkonoskiego i obrazów malowanych na szkle.
Karpacz - najstarsze ślady działalności człowieka na tym obszarze znaleziono na terenie obecnych Płóczek a są one związane z działalnością walońskich poszukiwaczy cennych kruszców we wczesnym średniowieczu; od XVI w. wraz z rozwojem górnictwa i hutnictwa na tym terenie przybywa drwali i węglarzy, którzy budują tu osadę, przybywa również pasterzy. W XVII - XIX w. z Czeskiej strony przybywa duża liczba emigrantów religijnych, z którymi związany jest rozwój zielarstwa ludowego. Stworzyli oni cech tzw. laborantów, który zajmował się medycyną naturalną. Ostatni laborant Ernst Zolfel zmarł w 1984 r. Ruch turystyczny dotarł do Karpacza już w XVII w., kiedy to zbudowano pierwszą kaplicę na Śnieżce a wybrani mogli dostać się na szczyt w lektyce (obecnie, co roku odbywają się zawody tragarzy). Do dalszego rozwoju przyczyniło się upowszechnienie sportów zimowych, zapoczątkowane zjazdami na saniach rogatych. Z tamtego okresu pochodzi stara, stylowa zabudowa miejscowości. Jako największą atrakcję Karpacza uważa się drewniany kościółek Wang zbudowany w średniowieczu w Norwegii, a przywieziony na miejsce w XIX w.
Warto odwiedzić również Muzeum Sportu i Turystyki, w którym zgromadzono szereg eksponatów związanych z rozwojem turystyki i sportu w regionie.
Szklarska Poręba - Historia miejscowości, tak jak jej nazwa, związana jest z przemysłem szklarskim. Pierwszą hutę założono w XIV w. Na jej potrzeby sprowadzono drwali i węglarzy, którzy budowali okoliczne osady, np. Szklarkę. W początkowym okresie Szklarska Poręba była również ośrodkiem górniczym. W XIII-XV w. szlachetnych metali i minerałów poszukiwali tu Walończycy, a w XVIII w. funkcjonowały kopalnie pirytu. Wraz z religijnymi ruchami emigracyjnymi w XII w. z Czech przybyli uchodźcy, którzy znacznie przyczynili się do rozwoju miejscowości. Od połowy XIX w. zaczął się wzmagać ruch turystyczny, który był przyczyną wzrostu zagospodarowania turystycznego Karkonoszy: wytyczania nowych ścieżek i szlaków, budowy pensjonatów i całej infrastruktury niezbędnej do uprawiania turystyki letniej i sportów zimowych. Warte odwiedzenia: kościół Niepokalanego Serca NMP z XVIII w. z malarstwem Vlastimila Hofmana, dom braci Hauptmannów, Muzeum Energetyki, Muzeum Ziemi.

Wodospady:

Do niedawna za najwyższy wodospad Sudetów uważano wodospad Wilczki w Masywie Śnieżnika, któremu przypisywano 29 metrów wysokości. Po ostatniej powodzi i zawaleniu się części progu wodospadu (podniesionego zresztą sztucznie przez Niemców) zmierzono, że obecna kaskada Wilczki ma jedynie 17 metrów - o 10 metrów mniej, niż karkonoski Kamieńczyk. Drugim najbardziej znanym i, jak twierdzi wielu fotografów, najbardziej fotogenicznym jest wodospad Szklarki.

Skałki: Ze względu na skomplikowaną budowę geologiczną Karkonoszy w wielu miejscach można spotkać pozostałości twardszych, bardziej odpornych na erozję utworów. Wiele z nich ma swoje nazwy, spora część wiąże się też z miejscowymi legendami. Tu wypiszemy tylko te najbardziej znane.

Ciekawe miejsca przy szlakach niebieskim, ze Szklarskiej Poręby Górnej do Dolnej oraz zielonym i czarnym wzdłuż drogi do Jeleniej Góry:

Wodospad Szklarki - kaskada trzynastometrowej wysokości, położony w głębokiej dolinie wśród lasu dolnoreglowego; obok położone niewielkie schronisko "Kochanówka".

Chybotek - jedna z najpopularniejszych w okolicach Szklarskiej Poręby; dawniej zwana Misą Cukru ze względu na kształt przypominający cukiernicę; obecną nazwę zawdzięcza wieńczącemu całość blokowi, który styka się z podstawą tak małą powierzchnią, że można go rozkołysać.

Złoty Widok - próg skalny o wysokości 20 m ponad doliną Kamiennej; był dobrym punktem widokowym w kierunku Karkonoszy, obecnie zarastany przez drzewa.

Orla Skała - z ciekawymi formami wietrzeniowymi - kociołkami, powstałymi w wyniku zamarzania wody najpierw w niewielkim, potem coraz większym zagłębieniu; regularna forma kociołków wietrzeniowych powodowała, iż uważano je za wytwór rąk ludzkich, misy pokutne; na jednym z bloków znajdował się znak krzyża uważany za znak waloński - obecnie znajduje się on w Muzeum Sportu i Turystyki w Karpaczu.

Czerwona Jama - powstałe w wyniku wydobycia pegmatytów kilkumetrowe wyrobisko zakończone niewielką grotą. Na jej ścianach można jeszcze obserwować kryształy pegmatytów.

Muzeum Energetyki i Aparatury Pomiarowej - mieszczące się w dawnej siłowni wodnej.

Muzeum Ziemi - ze zbiorami mineralogicznymi.

Dom Vlasimila Hofmana "Vlastimilówka" - ul. Matejki, 5 minut drogi od Złotego Widoku; kolekcja obrazów.

Dom Haupmannów - ul. 11. Listopada; bracia Haupmannowie byli pisarzami, Gerhart - laureat nagrody Nobla z 1912 roku; w ich twórczości można odnaleźć silne wątki sudeckie.

Ciekawe obiekty przy szlaku czerwonym Szklarska Poręba - Hala Szrenicka i dalej wzdłuż grzbietu Karkonoszy:

Wodospad Kamieńczyka - po obniżeniu się Wilczki najwyższy wodospad Sudetów; tworzy go szereg kaskad, których łączna wysokość wynosi 27 metrów; dojście do niego (wyłącznie w kaskach) przez stromy, stumetrowej długości i wiecznie mroczny wąwóz powstały w wyniku cofania się progu wodospadu; za środkową kaskadą znajduje się kilkumetrowa nisza pogłębiona przez szukających kamieni szlachetnych Walończyków.
Słonecznik - skała o charakterystycznym kształcie, który niektórym przypomina łabędzia; nazwę swoją zawdzięcza funkcji, jaką spełniał dla mieszkańców Borowic i okolicznych wiosek - stanowił swoisty zegar słoneczny, nad którym Słońce znajdowało się w samo południe (stąd jego starsze nazwy: Mittagstein, Poledni Kamen, Południowy Kamień).
Hala Szrenicka - zwana niegdyś "Graniczną Łąką"; polana z roślinnością łąki górskiej (którą przecież jest) rozciąga się na wysokości około 1200 m ; pierwotnie trafiali tu poszukiwacze skarbów, ponieważ na Hali znajdowano duże kryształy kwarcu (zwłaszcza fioletowych ametystów) ale szybko została doceniona i przez turystów.

Końskie Łby - bardzo charakterystyczne skałki przypominające - jak sama nazwa wskazuje - końskie głowy.

Szrenica(1362 m) - szczyt górujący nad Szklarską Porębą; na szczycie schronisko, do którego można się dostać krzesełkową kolejką linową.

Trzy Świnki - skałki w pobliżu Szrenicy jedne z najbardziej znanych w Karkonoszach.

Łabski Szczyt(1471 m) - nazwę swoją wywodzi od "świętej" rzeki Czechów - Łaby, której źródła leżą na południowym stoku góry.

Hala Pod Łabskim Szczytem - powstała przez wykarczowanie lasu i wypas zwierząt hodowlanych; w wyższych partiach przechodzi w łąki subalpejskie z torfowiskami stokowymi (torfowiska wiszące powstają w miejscach nieustającego wysięku wody, kolejne warstwy roślinności torfowej narastają tworząc całkiem sporej grubości "kożuch" na litej skale.

Śnieżne Kotły - to dwa polodowcowe kotły, wcinające się w szeroką, płaską wierzchowinę grzbietu Karkonoszy, między Wielkim Szyszakiem a Łabskim Szczytem; na zachodniej ścianie Małego Kotła łatwa do zauważenia żyła bazaltowa z endemitem (gatunkiem występującym wyłącznie w tym miejscu) skalnicą bazaltową.

Pielgrzymy - położone na krawędzi grzbietu Karkonoszy stanowią świetny punkt widokowy (doceniony już zresztą przez pierwszych na tych terenach turystów) i orientacyjny.

Kotły Małego i Wielkiego Stawu - polodowcowe kary podcinające od północy zręb Karkonoszy na wysokości Równi Pod Śnieżką. Ściany mające wysokość do 200 m otaczają stawy o powierzchniach 8,3 i 2,9 ha i głębokościach 24 i 7 m. Na stokach otaczających Stawy można odnaleźć kilka reliktów z epoki lodowcowej, endemitów i innych ciekawostek florystycznych.

Śnieżka (1602) - najwyższy szczyt Sudetów zbudowany z bardzo twardych i odpornych na niszczenie hornfelsów. Stoki podcięte przez kotły polodowcowe Łomniczki i Upskiej jamy pokrywają gołoborza. Na szczycie znajduje się stacja meteorologiczna i schronisko o charakterystycznym kształcie talerzy, kaplica z XVII w. i stacja czeskiego wyciągu krzesełkowego.

Cmentarz Ofiar Gór - położony na urwistych stokach Kotła Łomniczki; założony w 1986 roku upamiętnia nazwiska osób, które zginęły w Karkonoszach, oraz związanych z Karkonoszami, które poniosły śmierć w innych częściach świata; jak pisze Marek Staffa: "robi wrażenie swoją prostotą, a równocześnie monumentalizmem i siłą wyrazu".

Ponadto warto też zobaczyć:

Zbójeckie Skały - duża grupa skalna na pn. stoku Chojnika. U podnóża dwie małe jaskinie, a na górnej powierzchni skałek kociołki wietrzeniowe.

Zamek Chojnik - ruiny, wzniesionego w XIII w. przez księcia świdnicko-jaworskiego Bolka II Małego, zamku obronnego. Ruiny leżą na Górze Chojnik, która jako enklawa należy do Karkonoskiego Parku Narodowego.

Szklarska Poręba i Karpacz przedstawiają najbogatszą ofertę noclegową w polskich Sudetach. W każdym sezonie przybywa nowych pensjonatów i hoteli. Najaktualniejszą i najpewniejszą bazę danych dotyczącą miejsc noclegowych posiadają centra informacji turystycznej:
Miejskie Biuro Informacji Turystycznej
Szklarska Poręba, ul. Jedności Narodowej 3, tel./fax: (075) 717 24 49;
Centrum Informacji Turystycznej i Kultury
Karpacz, ul. Konstytucji 3-go Maja 25a, tel./fax: (075) 761 97 16.

Adresy bardziej znanych schronisk w okolicach Szklarskiej Poręby:

Schronisko "Na Hali Szrenickiej", tel.:(075) 717 24 21;
Schronisko "Na Szrenicy", tel.:(075) 717 21 19;
Schronisko "Kochanówka", tel.:(075) 717 24 00;
Schronisko "Pod Łabskim Szczytem", tel.: (075) 717 24 50;
Schronisko młodzieżowe "Wojtek", Szklarska Poręba, ul. Piastowska 1, tel.:(075) 717 21 41;
Stacja Turystyczna "Szarotka", Szklarska Poręba, ul. 11 Listopada 6, tel.: (075) 717 25 56.

Adresy bardziej znanych schronisk w okolicach Karpacza:

Chatka AKT Towarzystwa Bażynowego na Hutniczym Grzbiecie; tel.: 0602 77 84 79, 0608 01 75 70;
Schronisko "Samotnia" im. Waldemara Siemaszki, tel.: (075) 761 93 76;
Schronisko "Strzecha Akademicka", tel.:(075) 753 52 78;
Schronisko "Domek Myśliwski", tel.:(075) 761 94 19;
Schronisko "Na Przełęczy Okraj", 58-530 Kowary, tel.: (075) 718 22 01;
Schronisko "Odrodzenie", 58-563 Przesieka, tel.:(075) 752 25 46;
Schronisko młodzieżowe "Liczyrzepa", Karpacz, ul. Gimnazjalna 9, tel.:(075) 761 92 90.

Adresy noclegów można znaleźć także w informatorze jeleniogórskim i na stronach Grzegorza Krugły.

http://gss.abis.lodz.pl/~ftomek/karko/karko.html