Wyprawy w SUDETY
Strona główna Przewodnik Galeria zdjęć Relacje Sudety-FAQ Góry w sieci *** Księga gości Co nowego? Wersja OFF-LINE Warsztat Kontakt

Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie

Charakterystyka

Na Wzgórzach Strzelińskich (fot. ŁM)Są największym członem wschodniej części Przedgórza Sudeckiego, w postaci lekko sfalowanego terenu. Poszczególne pagóry tworzą niewielkie pasma wzniesień. Takie ukształtowanie wynika z faktu, że obszar ten powstał w czasie najstarszych ruchów górotwórczych i nie podlegał zmianom w czasie późniejszych fałdowań (wydźwignięcie Sudetów spowodowało powstanie uskoku brzeżnego między nimi a Przedgórzem). Ostateczny wygląd Wzgórza otrzymały w okresie epoki lodowcowej, kiedy to lądolód skandynawski naniósł we wszystkie doliny i obniżenia grubą warstwę osadów.
     Dobre gleby, niezbyt wielkie różnice wysokości, sprzyjały wczesnemu osadnictwu na przedgórzu, co z kolei spowodowało daleko posunięte zmiany pierwotnego krajobrazu. Wcześnie wycięto większość lasów, pozostały tylko nieliczne większe skupiska leśne we Wzgórzach Krzyżowych, Dębowych i Strzelińskich, w ich partiach szczytowych.

Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie mają (jak całe Sudety) skomplikowaną budowę geologiczną. W północnej i zachodniej części są zbudowane z sjenitów, serpentynitów, magnezytów, wapieni i łupków krystalicznych. Centralną część tworzą sjenity prekambryjskie. Wzgórza Strzelińskie tworzą przede wszystkim granity intrudujące w starsze łupki krystaliczne, wapienie, bazalt i kaolin. W wielu miejscach można spotkać kamienie półszlachetne nadające się do obróbki jubilerskiej (np. kryształy górskie w Jegłowej).


Więcej o tej okolicy możesz przeczytać na stronach Urzędu Miasta i Gminy Strzelin.

Ciekawe miejsca

Strzelin - po wojnie bardzo zniszczone zachowało niewiele zabytków, główną atrakcją są kamieniołomy granitu, poza tym romańska rotunda św. Gotarda (z końca XII w.), pozostałości wieży ratuszowej, fragmenty murów miejskich z basztą "prochową", Dom Książąt Brzeskich i inne.


Niemcza - To miasto położone na wysokim skalistym brzegu Ślęzy, na historycznym szlaku bursztynowym.

Niemcza należy do najstarszych miast na Śląsku i jest członkiem Kapituły Najstarszych Miast Polskich. Jej układ urbanistyczny wpisano do Wojewódzkiego Rejestru Zabytków.

Ciągłość osadnicza na terenie Niemczy istnieje od 1000-500 r. p.n.e. od czasów osadnictwa łużyckiego. Historia miasta jest ściśle związana z dziejami początków państwa Polskiego. W VIII wieku istniała tu osada obronna wykorzystująca naturalne warunki terenowe, strzegąca ważnego szlaku handlowego ze śląska do Czech. W X wieku istniał tu gród kasztelański, w którym znajdowała się najstarsza w Polsce huta szkła. Mieszko I zajął Niemczę w 990 roku. W 1017 roku Niemcza przeżyła ciężkie oblężenie wojsk pod dowództwem cesarza Henryka II. Udana obrona grodu przeszła do legendy. W XII wieku u stóp grodu rozwinęło się miasto, które otrzymało w 1282 roku prawa miejskie nadane przez księcia Henryka IV Probusa. Strategiczne położenie Niemczy i wybitne walory obronne wzgórza niemczańskiego docenili husyci. Po zajęciu miasta uczynili z niego swoją główną twierdzę na Śląsku. Mury miejskie i zamek zostały w tym okresie zniszczone. Kolejne zniszczenia miasta przyniosła wojna trzydziestoletnia. Miasto przeżywa ożywienie gospodarcze w XVIII wieku wraz z przybyciem czeskich sukienników. W 1853 roku miasto mocno ucierpiało w wielkim pożarze. Ponowny rozwój miasta nastąpił w drugiej połowie XIX wieku. W okresie II wojny światowe na terenie miasta znajdowała się filia obozu pracy Gross-Rosen.

Z zabytków na uwagę zasługą: średniowieczny układ urbanistyczny z XIII wieku z zabytkową starówką i barokowymi kamienicami w Rynku (pod najstarszymi budynkami są dwu- trzykondygnacyjne piwnice), Zamek Piastowski, mury miejskie z XIII wieku, kościół św. św. Piotra i Pawła i kościół św. Wojciecha, mauzoleum nagrobne Priettwitzów, arboretum w Wojsławicach.

Z Niemczy wychodzi w dwie strony szlak żółty. W kierunku wschodnim przez Wojsławice na Ostrą Górę (360,2 m n.p.m.) i dalej przez Piotrkówek (pałac) na Wzgórza Strzelińskie (Gromnik - 393 m n.p.m.) aż do Przeworna (gm. Ziębice). W kierunku zachodnim szlak prowadzi przez malowniczą Dolinę Piekielnego Potoku do Grodziska Wielkomorawskiego w Gilowie dalej przez Wzgórza Gilowskie, Piławę Dolną, Owiesno, Bielawę w Góry Sowie. Trasa o wybitnych walorach krajobrazowych - fantastyczne widoki na Przedgórze Sudeckie, Masyw Ślęży i imponującą panoramę Gór Sowich.


Opactwo w Henrykowie (fot. ŁM)Henryków - wieś nad Oławą słynna z istniejącego od XIII w. opactwa Cystersów; oprócz samego opactwa warto obejrzeć park i ogród opacki;w XIII w. powstała tu także Księga Henrykowska, wspaniały zabytek polskiego piśmiennictwa średniowiecznego (obecnie w Muzeum Archidiecezjalnym we Wrocławiu).

Gromnik (393 m) - najwyższe wzniesienie Wzgórz Strzelińskich. Na szczycie ruiny niemieckiego schroniska, które zostało wysadzone pod koniec wojny. Wiąże się z tym wiele legend, na przykład, że na sam szczyt prowadzą korytarze podziemne ze Strzelina, czy że wysadzenie schroniska miało na celu zabezpieczenie ukrytych skarbów. Na szczycie rośnie potężny dąb, który mógłby pewnie wiele opowiedzieć... Dojście szlakiem czerwonym ze Strzelina, lub z drugiej strony - z Ziębic, lub szlakiem żółtym z Białego Kościoła.


Nowoleska Kopa (391 m) - szczyt z niedostępna obecnie wieżą widokową, z której przy dobrej widoczności można było zobaczyć nawet Wrocław.


Ostra Góra (360 m) - z wieżą widokową; góruje nad Niemczą.


Grodzisko w Gilowie - położone w obrębie Wzgórz Gumińskich ok. 2,5 km na zachód od Niemczy przy drodze prowadzącej do Dzierżoniowa. Jeden z ciekawszych obiektów archeologicznych na Dolnym Śląsku. Jest to grodzisko kultury wielkomorawskiej z przełomu IX i X wieku zlokalizowane na wzniesieniu otoczonym z trzech stron przez głęboką dolinę Piekielnego Potoku. Całe założenie, jedno z największych na Dolnym Śląsku, ma około 4,5 ha powierzchni. Podczas badań odkryto tu wały obronne o konstrukcji mozaikowej, ślady po budynkach mieszkalnych i gospodarczych, piec wolnostojący, a także ceramikę, żelazne grzywny grotopodobne (ówczesny pieniądz przedmiotowy), ostrogi, okucia psów itp. U podnóża wzniesienia na którym znajduje się grodzisko archeolodzy odkryli ślady tamy ziemnej, która w IX wieku służyła Wielkomorawianom do piętrzenia wody Piekielnego Potoku w celu utworzenia stawu rybnego. Miejsca te noszą również nazwy pochodzące z niemieckiej tradycji: Tatarski Okop, Tatarska Dolina, Tatarski Szaniec. Jednak, jak to wskazują badania archeologiczne, nic z Tatarami nie miały wspólnego.


Dolina Piekielnego Potoku zwana także Piekiełkiem - położona w pobliżu grodziska w Gilowie. Jest to ciągnący się na długości kilku kilometrów wąwóz. Doliną wytyczony jest żółty szlak turystyczny. Trasa jest bardzo malownicza i posiada wyjątkowe walory przyrodnicze i krajobrazowe.


Kościół św. Wojciecha w Niemczy - powstał prawdopodobnie przed 1000 rokiem jako jeden z pierwszych na Śląsku. Jedna z tradycji przypisuje założenie świątyni św. Wojciechowi. Obecna budowla pochodzi z 1612 roku. Powstała po wojnach husyckich, w czasie których ją zniszczono. Świątynię przebudowano w 1888 roku, między innymi umieszczając we wnętrzu emporę chórową i rozbierając zakrystię. Przyznanie patronatu kościołowi łączyło się z niemczańskimi kontaktami praskiego biskupa i męczennika św. Wojciecha.


Ogród Dendrologiczny w Wojsławicach - największe w Polsce skupisko różnych odmian rododendronów i azalii, poza nimi odmiany egzotyczne takie jak bambus, sosna japońska i kalifornijska, świerk kaukaski; najlepiej przyjechać tu w maju - okresie kwitnienia.


Rezerwaty:


Muszkowicki Las Bukowy - rezerwat leśny, utworzony w 1966 r., o pow. 16,43 ha. Obejmuje fragment pierwotnego lasu bukowego. Oprócz buków można tu znaleźć dęby bezszypułkowe, jawory, świerki, jesiony, wiązy górskie i lipę drobnolistną. Również bogate są niższe partie lasu.


Skałki Stoleckie - są ścisłym rezerwatem owadów, utworzonym w 1965 r. na obszarze 2,03 ha. Położony na szczycie Góry Wapiennej (395 m) stanowi najdalej na północ wysunięte stanowisko obrostki murówki (czarnej pszczoły), oraz innych, rzadkich gatunków owadów i roślin.


Kamieniołomy:


Dźwig w kamieniolomach (fot. ŁM)Kamieniołom granitu w Strzelinie - najgłębsze w Europie i drugie na świecie. Potężne wyrobisko o głębokości ok. 120 m z poniemieckimi wieżami wydobywczymi. Obok mniejsze wyrobisko zalane wodą.Niegdyś świetne miejsce kąpieliskowe Kamieniołom granitu w Gębczycach - położone w lesie; w tej chwili nie eksploatowane i zalane wodą są świetnym miejscem do pływania (raczej dla tuziemców).

Kamieniołom kwarcu w Jegłowej - jest miejscem wypraw zbieraczy kamieni. Można tu znaleźć przede wszystkim kryształy górskie lub inne postacie kwarcu. W okolicach znajduje się również stanowisko, gdzie można znaleźć granaty.

Poza tym w okolicach mnóstwo mniejszych i większych wyrobisk przede wszystkim granitu lub bazaltu. Niedaleko Strzelina w Wyszonowicach miejsce dawnego wydobycia kaolinu (również można pływać, palić ogniska albo lepić piecyki z glinki kaolinowej i na nich coś gotować).


Sieć szlaków
Siec szlaków na Wzgórzach Strzelińskich

Z powodu braku pewnych źródeł schemat obejmuje tylko część Wzgórz Strzelińskich bez Wzgórz Niemczańskich.



Noclegi

Informacji o noclegach szukaj na stronach miejskich Strzelina.





dodaj do ulubionych [informacje ogólne] [historia]  [g. izerskie]  [g. kaczawskie] [karkonosze]
[rudawy janowickie] [g. kamienne] [g. walbrzyskie] [g. stolowe] [g. sowie]
[g. bardzkie]    [g. bystrzyckie i orlickie]    [masyw śnieżnika]     [g. zlote]
[g. opawskie]          [masyw ślęży]           [wzg. niemczańsko-strzelińskie]
Wyślij adres znajomym


Copyright © 1999-2001 Joanna Dereń & Łukasz Maciejewski